Międzynarodowy Dzień Przewodników Turystycznych
Obchodzony Corocznie 21 Lutego

Międzynarodowy Dzień Przewodników Turystycznych, uroczyście obchodzony 21 lutego, został ustanowiony w 1989 r. podczas III Konwencji Światowej Federacji Stowarzyszeń Przewodników Turystycznych (World Federation of Tourist Guide Associations – WFTGA), która odbyła się w Nikozji na Cyprze.

Ideą Międzynarodowego Dnia Przewodników Turystycznych jest oprowadzanie za darmo miejscowych ludzi, w ich języku, po ich terenie. Ten dzień ma pokazać pracę przewodnika lokalnym społecznościom i lokalnym władzom, a także uświadomić gospodarzom terenu, jaką rolę odgrywają przewodnicy w obsłudze turystów, a w szczególności w kreowaniu wizerunku miasta czy regionu.

Przewodnik turystyczny, zgodnie z Europejskim Komitetem Standaryzacji (European Commitee for Standardisation), to osoba, która oprowadza zwiedzających w wybranym przez nich języku oraz objaśnia kulturalne i przyrodnicze dziedzictwo obszaru, na jaki posiada uprawnienia wydane przez odpowiednie władze.

Historia:

• I Międzynarodowa Konwencja Przewodników Turystycznych odbyła się w lutym 1985 r. w Jerozolimie. Wówczas zgłoszono propozycję utworzenia federacji narodowych i innych organizacji przewodników turystycznych.
• Podczas II Konwencji, która odbyła się w 1987 r. w Wiedniu, WFTGA została zarejestrowana w oparciu o prawo austriackie. Siedzibą Federacji stał się Wiedeń ze stałym przedstawicielem WFTGA, ale siedzibą zarządu Federacji jest Londyn.
• Podczas III Konwencji w Nikozji w 1989 r. ustanowiono dzień 21 lutego Międzynarodowym Dniem Przewodnika Turystycznego
• Pierwszy raz świętowano Międzynarodowy Dzień Przewodnika Turystycznego (International Tourist Guide Day – ITGD) w 15 krajach, po tym jak Titina Loizides, przewodnicząca Światowej Federacji Przewodników Turystycznych (Word Federation of Tourist Guide Associations – WFTGA), zainicjowała go 21 lutego 1990 r.
• WFTGA jest organizacją pozarządową, współpracującą z UNESCO i jest uznawana przez UNWTO (United Nations World Tourism Organization – Światowa Organizacja Turystyki Narodów Zjednoczonych) jako oficjalny organ reprezentujący wyszkolonych i licencjonowanych przewodników turystycznych na całym świecie. WFTGA jest organizacją non-profit kierowaną przez wybierany zarząd, którego członkowie obecnie pochodzą z następujących krajów: Austria, Cypr, Holandia, Indie, Wielka Brytania i Stany Zjednoczone Ameryki
• Aktualnie Word Federation of Tourist Guide Associations zrzesza 65 organizacji przewodnickich krajowych z całego świata (ponad 120 000 członków)
• Ostatnia Konwencja WFTGA odbyła się w dniach 30.01 – 02.02. 2011 r. w stolicy Estonii, Talionie, Prezesem Federacji została pani Rosalind Newlands ze Szkocji, a sekretarzem Patricka Blain

Logo Federacji:

Dwie dłonie: jedna w geście przyjaźni, druga wskazująca kierunek na tle globu ziemskiego.

Światowa Federacja Stowarzyszeń Przewodników Turystycznych

Europejska Federacja Stowarzyszeń Przewodników Turystycznych (nowe logo)

Język Federacji:

Oficjalnym językiem federacji jest język angielski.

Cele WFTGA:

• ustanowienie kontaktów pomiędzy organizacjami przewodników na świecie i umocnienie ich zawodowych relacji
• reprezentowanie zawodowych przewodników na forum międzynarodowym, promowanie ich oraz dbanie o ich interesy
• kreowanie i umacnianie wizerunku tego zawodu
• promocja uniwersalnych zasad etyki i rzemiosła przewodnickiego
• podnoszenie standardów zawodowych
• międzynarodowe szkolenia, podnoszenie kwalifikacji przez edukację
• zapewnienie wymiany informacji między członkami

WFTGA prowadzi międzynarodowy lobbing, tworzy bazy danych, prowadzi kursy dla przewodników i instruktorów przewodnictwa, umożliwia wymianę doświadczeń, informuje o nowych trendach w turystyce, a także aspektach prawnych, zwalcza nieprofesjonalne i nielegalne przewodnictwo, organizuje konwencje.

Członkowstwo w WFTGA:

• pełne – organizacje „non-profit” (organizacja, której zadaniem nie jest osiąganie zysku) przewodników z dowolnego kraju (ich członkowie muszą być przewodnikami z oficjalnymi licencjami);
• indywidualne – dla indywidualnych przewodników z krajów, w których organizacje przewodników nie należą do WFTGA;
• stowarzyszone – dla innych rządowych lub prywatnych organizacji związanych z działalnością turystyczną lub szkoleniową w dziedzinie turystyki (bez wymogu „non-profit”).

Oddział Morski PTTK w Świnoujściu
Krajowy Samorząd Przewodników Turystycznych PTTK
Komisja Przewodnicka ZG PTTK
Klub Przewodników „Na Wyspach” w Międzyzdrojach

II OGÓLNOPOLSKIE FORUM PRZEWODNIKÓW TURYSTYCZNYCH

Międzyzdroje 10 – 12 Lutego 2012 r.

Połowa regulowanych zawodów zostanie otwarta. Dostępu do kariery nie będą blokować organizacje branżowe. „Rz” dotarła do rządowych planów deregulacyjnych, które zapowiadał Donald Tusk w exposé. Prosty pomysł może stworzyć tysiące nowych miejsc pracy, zwiększyć konkurencyjność, a przy okazji zlikwidować wiele absurdów. Na koniec studiów absolwenci będą zdawać specjalne egzaminy państwowe, które automatycznie dadzą im prawo rozpoczęcia kariery w zawodach regulowanych.

Ma to objąć świeżo upieczonych m.in. architektów, inżynierów czy urbanistów.

Dziś, aby zdobyć uprawnienia, absolwent architektury musi przez trzy lata odbywać praktyki i zdać branżowy egzamin. Jeśli  plany rządu wejdą w życie, droga do zawodu  znacznie się skróci. Barbara Kudrycka, minister nauki i szkolnictwa wyższego, chce, by takie uprawnienia dawał egzamin państwowy zdawany na zakończenie studiów. W sumie ma zostać otwarty dostęp do ok. 160 zawodów regulowanych. W Polsce jest ich obecnie 380, najwięcej w Europie (w Szwecji – 91, Finlandii – 122). 

Ze źródeł rządowych dowiedzieliśmy się, że dla ok. 70 zawodów, m.in. pośrednika nieruchomości, przewodnika, będą określone jedynie wymagania formalne, bez konieczności komisyjnej weryfikacji wiedzy.
– Jeśli uczelnie zapewnią wysoką jakość kształcenia, pozwolą zdobyć umiejętności praktyczne, to pomysł można śmiało realizować – ocenia Grzegorz Maj ze Stowarzyszenia Fair Play.
– Deregulacja powinna polegać na wprowadzeniu jedynie wymogu posiadania wykształcenia i doświadczenia oraz ewentualnie także ubezpieczenia – mówi Przemysław Wipler, poseł PiS.
Według danych GUS bezrobocie wśród młodych ludzi jest na poziomie ok. 470 tys. osób.
– Likwidacja zawodów regulowanych może zwiększyć zatrudnienie o 15 – 20 proc. w poszczególnych profesjach – szacuje Kazimierz Sedlak z firmy Sedlak & Sedlak.

Rządowe plany pozostawienia wyłącznie wymogów formalnych bez konieczności odbywania szkoleń i zdawania trudnego egzaminu państwowego na przewodnika ucieszą wiele osób. Zwłaszcza takich, które nie wiążą z tym zawodem swojej przyszłości, a chcą mieć jedynie możliwość dodatkowego zarobku. Uwolnienie tego zawodu powinno ucieszyć przede wszystkim studentów historii i historii sztuki, którzy oprowadzając wycieczki będą mogli zasilić swój budżet.

Dzisiaj to nieopłacalne. Problemem jest nie tylko sama reglamentacja, ale również niemały koszt zdobycia uprawnień przewodnika. Posłużę się przykładem Krakowa, który jest mi dobrze znany. Tutaj kurs na przewodnika kosztuje ok. 2.000 zł, przy cenie za kurs prawo jazdy prawie połowie mniejszej. Przyznaję jednak, że kursom nie można odmówić fachowości. Przede wszystkim kursowi organizowanemu przez Zamek Królewski na Wawelu, który ma bogaty 250 godzinny program, a zajęcia prowadzą wybitni specjaliści. Jednak cena jest dla wielu zaporowa. Dodając do tego ryzyko niezdania egzaminu państwowego wiele osób rezygnuje z ubiegania się o patent.

Na rynku jest tyle przewodników, książek, albumów o Krakowie, że każda ambitna osoba bez trudu w ciągu kilku miesięcy jest wstanie opanować potrzebną wiedzę i samodzielnie oprowadzać grupy. Jeśli to by było mało to może wówczas skorzystać z takiego kursu. Jeśli nie będzie obligatoryjny możliwe, że jego cena spadnie.

Obecnie nawet oprowadzając małe grupy jest się narażonym na wysoki mandat za wykonywanie usług przewodnickich bez licencji. W Krakowie media kilkukrotnie opisywała sytuacje, gdy znajomych oprowadzała zaprzyjaźniona osoba, za co została ukarana mandatem przez straż miejską. Wiele spraw skończyło się w sądach. Dochodziło nawet do takich patologii, że mandaty dostawały osoby głośno czytające książki o Krakowie lub przeprowadzające lekcje szkolne w terenie.

Warto też zwrócić na jeszcze jeden aspekt tej sprawy. Jaki jest cel utrzymywania regulacji na usługi przewodnickie? Z całym szacunkiem dla przewodników, ale nie jest to zawód zaufania publicznego, czy wiążący się z zagrożeniem dla zdrowia, czy życia ludzkiego. Mówiąc kolokwialnie wystarczy być dobrym opowiadaczem. Dlatego dobrze, że wreszcie rząd dostrzegł absurd tej sytuacji.

Oczywiście organizacje przewodnickie podnoszą alarm, że uwolnienie tego zawodu spowoduje drastyczny spadek jakości usług. Podobne zarzuty zawsze używa każda grupa zawodowa, której praca jest reglamentowana. Po prostu otwarcie zawodu jest zagrożeniem dla posiadających uprawnienie, chodzi o większą konkurencję, która zawsze przynosi spadek cen.

Na pewno zdarzą się jednostki, które będą do wykonywania tej usługi kompletnie nieprzygotowane. Jednak teraz, gdy nie jest to wolny zawód pewnie każdy miał przynajmniej raz w życiu „przyjemność” z  przewodnikami, który nie tylko nudził, ale także nie potrafił odpowiedzieć na wiele pytań. W takiej branży liczy się przede wszystkim tzw. „reklama szeptana” – jeśli ktoś zawali, rynek z pewnością wyrzuci go poza przewodnicki obieg. W dobie internetu wici o dobrych i złych przewodnikach szybko się rozejdą. Ci najlepsi nie mają się czego bać, tych gorszych zapewne zastąpią masowo studenci.

Jeśli wierzyć zapewnieniom rządu możliwe, że już w przyszłym roku zniknie reglamentacja tego zawodu.

środa, 30 listopada 2011 17:38
Wojtek Duch

No i zaczęło się... Maszyna urzędnicza ruszyła. Oby tylko udało się odróżnić te zawody, które wymagają szkolenia i sprawdzania wiedzy, od zawodów regulowanych, gdzie te sprawdziany i licencje państwowe są zupełnie niepotrzebne, np. sprzedawca nieruchomości, zawiadowca stacji itp.

KSPT wypełniło ankietę i przesłało ja w dniu 8 grudnia (w nocy) do Ministerstwa Sportu i Turystyki. Robimy co możemy, aby uratować zawód przewodnika przed zakusami osób nie rozumiejących w pelni istoty przewodnictwa, a także tych, którzy tego zawodu zostali pozbawieni z różnych powodów, a teraz marzy im się możliwość uprawiania go w dalszym ciągu, często byle jak, ze szkodą dla przewodnictwa polskiego.

Pobierz pismo ministra spawiedliwosci i wzór ankiety. ( 103Kb)

W styczniu z przepisów zniknie obowiązek wynajmowania przewodnika przez szkolne wycieczki ruszające w góry. - Ucierpi na tym bezpieczeństwo dzieci i przyroda - twierdzi Paweł Skawiński, dyrektor Tatrzańskiego Parku Narodowego. Porządek w Tatrach musi przywrócić własnym zarządzeniem.

W maju i czerwcu droga do Morskiego Oka pęka w szwach. To w tym okresie w Tatry ruszają tłumnie szkolne wycieczki. Większość ogranicza się do tego wyasfaltowanego kawałka naszych gór, ale są też ambitniejsi, którzy wybierają się na Giewont albo Kościelec.

Do tej pory oprócz opiekuna grupie musiał towarzyszyć przewodnik tatrzański (na terenach górskich parków narodowych i terenach powyżej 1000 m n p.m). Taki obowiązek wynikał z wprowadzonego w 1997 roku rozporządzenia do Ustawy o kulturze fizycznej. W styczniu w miejsce tych przepisów wejdzie nowa Ustawa o bezpieczeństwie i ratownictwie w górach. Z tego dokumentu zapis o obowiązkowych przewodnikach dla grup jednak zniknął. Taki obowiązek nie pojawia się też w znowelizowanej Ustawie o usługach turystycznych. - Do tej pory zapis mówił o wszystkich grupach zorganizowanych, ale nigdy nie zdarzyło się nam sprawdzać wycieczki dorosłych. Jednak w przypadku grup młodzieżowych mieliśmy możliwość reagowania. Przeważnie nie musieliśmy karać mandatami, wystarczyła skarga do kuratorium na nauczyciela albo do kurii na księdza, którzy nie przestrzegali zasad. To działało najlepiej - mówi Paweł Skawiński, dyrektor Tatrzańskiego Parku Narodowego.

Teraz w takich przypadkach nie będzie mógł reagować, dlatego chce przywrócić obowiązek w Tatrach swoim zarządzeniem. - Nowa ustawa mówi, że za bezpieczeństwo odpowiada organizator terenu, czyli dyrektor parku. Jeśli zdarzy się wypadek, mogę zostać pociągnięty do odpowiedzialności - mówi Skawiński. Obowiązek wynajęcia przewodnika miałby dotyczyć grup poniżej pewnej granicy wiekowej i objąć cały teren TPN.

Dotąd gdy w najgorętszym sezonie szkolnych wycieczek przewodników zaczynało brakować, w góry ruszali tylko ci, którym udało się zarezerwować miejsce w grafiku jednego z nich.

- Jeśli teraz w Polskę pójdzie informacja, że nauczyciel może sam opiekować się grupą młodzieży, na drogę do Morskiego Oka czy na Kalatówki nie będzie się dało wejść, bo będą tak zatłoczone - podkreśla Skawiński.

Przewodnicy dodają, że nawet nie wychodząc wysoko, można się dużo o górach nauczyć. - Po to przez dwa lata się szkolimy, żeby umieć zwrócić uwagę uczestników na ciekawostki dotyczące natury i topografii. W ten sposób chronimy też przyrodę. W Tatry co roku wybiera się kilka milionów turystów, muszą być jakieś ograniczenia, tak jak na autostradzie obowiązuje określona prędkość i znaki. Ten sposób regulowania mchu turystycznego jest najsubtelniejszy - zaznacza Jakub Brzosko, przewodnik tatrzański.

Dlaczego zapis nie pojawił się w nowej ustawie? Tu zdania są podzielone. - Podczas prac nad ustawą wywiązała się burzliwa dyskusja. Odpowiedzialność za bezpieczeństwo spada na organizatora terenu i organizatora wycieczki, choć nie nakłada na nich żadnego obowiązku. Moim zdaniem takie rozwiązanie nie sprzyja bezpieczeństwu, ale przeforsowali je ratownicy TOPR - mówi Piotr Van der Coghen. poseł PO, przewodniczący podkomisji, która pracowała nad ustawą.

Jan Krzysztof, naczelnik TOPR. tłumaczy: - Im wyżej w góry, tym mniej powinno być twardego prawa. Tę kwestię można uregulować zarządzeniem dyrektora TPN. Tak było kiedyś, zanim weszło w życie rozporządzenie.

Problem w tym.że nie ma pewności, jak takie rozporządzenie sformułować. - Sprawdzamy tę kwestię, żeby nie stworzyć bubla prawnego - mówi Skawiński.

Są też tacy, którzy uważają, że obowiązek korzystania z pomocy przewodników powinien zostać całkowicie zniesiony. Swoje działania połączyli w ramach akcji społecznej "Wolne Przewodnictwo". Nakaz wynajmowania przewodnika przez grupy zorganizowane nazywają zabronioną, nieuczciwą praktyką rynkową i nierównym traktowaniem turystów. Według nich takie przepisy szkodzą też samym przewodnikom. "Świadczenia (przewodników) są postrzegane wyłącznie jako utrudnienie i niechciany administracyjny przymus, a nie urozmaicenie wizyty w Parku. (...) Powinny być jedynie informacje zachęcające do dobrowolnego korzystania z ich usług" - pisze Maciej Zimowski, koordynator akcji, w otwartym liście do dyrektora TPN. "Jeżeli istnieją problemy z nadmierną liczbą i niestosownym zachowaniem zwiedzających, można stymulować ich ruch, np. poprzez zwiększenie opłat, zamykanie części szlaków, zaostrzenie kontroli’ - dodaje.

Tragedia w 2003 roku

Zwolennicy utrzymania obowiązku wynajmowania przewodnika przez szkolne wycieczki przywołują najtragiczniejszy wypadek, jaki zdarzył się po polskiej stronie Tatr. W styczniu 2003 roku na grupę licealistów w drodze na Rysy zeszła lawina. Ośmioro zginęło wciśniętych przez masy śniegu do Czarnego Stawu. Uczniowie (w wieku od 16 do 18 lat) liceum w Tychach w góry poszli pod opieką nauczyciela geografii i założyciela klubu Pion - Mirosława Szumnego. Choć w późniejszym procesie sąd uznał, że lawina zeszła samoistnie, to Szumny został skazany na dwa lata więzienia. - Nie wiemy, co by się stało, gdyby z grupą był przewodnik. Lawiny by nie zatrzymał, ale być może w pewnym momencie stwierdziłby, że trzeba zawrócić - uważa Jakub Brzosko, przewodnik tatrzański. Dodaje, że w takich sytuacjach to przewodnik bierze odpowiedzialność za bezpieczeństwo nieletnich uczestników wyprawy.

10 grudnia 2011
Barbara Suchy

W Polsce jest  obecnie  380 zawodów  regulowanych. To europejski rekord.

Wbrew zapowiedziom rządu resort turystyki nie zamierza ułatwić dostępu do profesji przewodnika. Rząd zapowiada otwarcie dostępu do ok. 160 zawodów regulowanych. Najprawdopodobniej nie będzie wśród nich przewodnika turystycznego. „Rz” dotarła do pisma Ministerstwa Sportu i Turystyki, z którego wynika, że dostęp do tej profesji wciąż będzie ograniczony.

„Przewodnik turystyczny odgrywa rolę ambasadora Polski przed turystami zagranicznymi w obszarze przekazywanej wiedzy. Pozostawienie bez nadzoru osób będących tak silnym przekaźnikiem wiedzy niesie ze sobą ryzyko budowania błędnego wizerunku Polski i Polaków” – podkreśla w piśmie Elżbieta Wyrwicz, zastępca dyrektora Departamentu Turystyki.

– Argumenty ministerstwa są śmieszne. Turysta czerpie wiedzę także z innych źródeł, np. z gazet, książek czy z Internetu. Ich nikt nie kontroluje – komentuje Maciej Zimowski z Akcji Społecznej Wolne Przewodnictwo.

Wykonywanie zawodu przewodnika turystycznego podlega kontroli marszałków województw. To marszałkowie wydają uprawnienia lub odmawiają ich wydania, zawieszają je i przywracają. Przewodnikiem nie może zostać każdy. Uprawnienia może zdobyć wyłącznie osoba, która odbyła szkolenie teoretyczne i praktyczne oraz zdała egzamin. Nawet więc profesor historii czy geografii nie ma, według prawa, odpowiednich kompetencji do oprowadzania wycieczki.

Ze szczególnymi obostrzeniami łączy się zawód przewodnika miejskiego. Aby oprowadzać wycieczki po Trójmieście, miastach aglomeracji górnośląskiej, Krakowie, Lublinie, Łodzi, Poznaniu, Szczecinie, Toruniu, Warszawie i Wrocławiu, trzeba ukończyć specjalny kurs.

– Wymóg, by po niektórych miastach oprowadzali wyłącznie przewodnicy miejscy, może być sprzeczny z prawem unijnym – uważa Piotr Cybula, adiunkt w Zakładzie Prawa na AWF w Krakowie, ekspert prawa turystycznego.

Już w 1991 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzekł (sygn. C 180/89), że swoboda świadczenia usług nie zezwala państwom członkowskim na żądanie od przewodników towarzyszących grupom turystów uzyskania szczególnych kwalifikacji państwowych. Od  tej zasady są dwa wyjątki. Wymóg oprowadzania przez miejscowego przewodnika może dotyczyć muzeów i pomników historii.

– Trudno raczej zakwalifikować miasto jako pomnik historyczny. To zbyt duży obszar – uważa Piotr Cybula.

Komisja Europejska w ubiegłych latach upomniała Włochy i Francję, by zniosły tego rodzaju ograniczenia. Straszyła postępowaniem przed Trybunałem Sprawiedliwości UE. Resort turystyki nie podziela jednak stanowiska KE. „W każdym kraju istnieje szereg zawodów regulowanych, do których dostęp można uzyskać po uzyskaniu odpowiednich kwalifikacji. Zawody te nie są objęte całkowitą swobodą świadczenia usług (...). Ustalenie regulacji nadawania uprawnień przewodnika turystycznego pozostaje w indywidualnej decyzji każdego kraju członkowskiego UE” – podkreśla Elżbieta Wyrwicz.

Wątpliwości branży turystycznej budzi także rozdział funkcji pilota od przewodnika.

- Żądanie od pilotów, czyli osób wykonujących stosunkowo proste czynności przy obsłudze grup, kończenia wielomiesięcznych kursów jest anomalią – uważa Maciej Zimowski.

MSiT tłumaczy, że rozdział funkcjonuje także w innych państwach, np. Austrii, Słowacji, Danii czy we Włoszech.